pexel hands crop 2.jpg

Warsztat umiejętności społecznych

PEERS®

 

PEERS dla nastolatków   PEERS dla dorosłych

Strona główna       Badania

Badania naukowe na temat programu PEERS®

Skuteczność programu PEERS zarówno w wersji dla nastolatków, jak i dla dorosłych z ASD została potwierdzona w badaniach o wysokim rygorze metodologicznym (zob. Metodologia RCT) i blisko 30 artykułach opublikowanych w międzynarodowych czasopismach naukowych. Wyniki tych badań wskazują, że udział w programie PEERS prowadzi do:

  • zwiększenia umiejętności społecznych (w ocenie rodzica oraz nauczyciela);
  • zmniejszenia nasilenia trudności związanych ze spektrum autyzmu, dotyczących m.in. komunikacji, przyjmowania perspektywy drugiej osoby, świadomości norm i wymagań społecznych oraz motywacji społecznej;
  • zwiększenia wiedzy na temat właściwych zachowań społecznych;
  • zwiększenia liczby spotkań towarzyskich;
  • zwiększenia poziomu empatii.

Jak podsumowuje Hall i współpracownicy [28] w przeglądzie opublikowanych w formie podręcznika treningów umiejętności społecznych: „Program PEERS jest programem o najsilniejszym poparciu w postaci dużej liczby badań potwierdzających jego skuteczność, które były precyzyjnie kontrolowane poprzez użycie rygorystycznych schematów badawczych, włączając w to badania nad generalizacją umiejętności społecznych, a także stwierdzenie pozytywnych efektów programu w niezależnych replikacjach” (s. 86).

Czy postępy utrzymują się w czasie?

Aby sprawdzić, czy efekty programu PEERS utrzymują się po zakończeniu udziału w programie, badacze kontaktowali się z jego uczestnikami po 14 [1] lub 16 tygodniach [19]. Większość korzyści z udziału w warsztatach utrzymała się po tym okresie, a niektóre postępy zwiększyły się (np. w zakresie empatii czy liczby spotkań towarzyskich).

Badacze śledzili też długoterminowe korzyści z udziału w programie PEERS u nastolatków po 1-5 latach (średnio 29 miesiącach) od zakończenia warsztatów [3]. Efekty programu w zakresie umiejętności społecznych, wiedzy na temat zachowań społecznych, liczby spotkań towarzyskich i zmniejszenia się trudności społecznych utrzymały się długoterminowo.

Inne badania (Laugeson i in., w przygotowaniu) wskazują, że kluczowym czynnikiem w uzyskaniu i utrzymaniu się pozytywnych zmian u uczestników jest aktywny i regularny udział tutorów w warsztatach. Dzięki zaangażowaniu tutorów wsparcie uczestników nie kończy się wraz z zakończeniem udziału w programie, lecz jest na stałe obecne w ich środowisku.

Adaptacje programu PEERS na świecie

Skuteczność programu PEERS (w wersji dla nastolatków) została udowodniona w badaniach prowadzonych w Korei Południowej [27], Kanadzie [26], Izraelu [25], Chinach [24] i Japonii [22]. Badania te poprzedziła adaptacja programu do warunków kulturowych danego kraju. Ponadto, program PEERS dla nastolatków i dla dorosłych jest stosowany w ponad 30 krajach, w których pracują certyfikowani trenerzy PEERS.

Metodologia RCT

Aby sprawdzić skuteczność terapii lub treningu, nie wystarczy zmierzyć postęp jego odbiorców. Pozytywne zmiany mogą nie wynikać z udziału w treningu, lecz z upływu czasu (np. dojrzewania), spontanicznego uczenia się pewnych umiejętności lub innych doświadczeń (np. równoległych terapii). Żeby dowieść, że to właśnie konkretna interwencja jest przyczyną oczekiwanych postępów, badacze wprowadzili do badań tzw. grupę kontrolną, która w danym czasie nie otrzymuje wsparcia. Porównując wyniki grupy otrzymującej wsparcie i grupy kontrolnej, możemy stwierdzić, czy poprawa wyników tej pierwszej rzeczywiście jest skutkiem naszych działań.

Co jednak, jeśli te dwie grupy są pod jakimś względem od siebie różne? Badacz może na przykład, świadomie lub nie, wybierać do grupy treningowej osoby, które mają większe szanse skorzystać ze wsparcia i poprawić swoje wyniki. Grupy mogą być też różne pod względem cech, których badacz nie przewidział, a które wpływają na efektywność interwencji. Na przykład w grupie treningowej może znaleźć się więcej ekstrawertyków, a w grupie kontrolnej więcej introwertyków, co może mieć znaczenie dla skuteczności treningu. W celu wyeliminowania tych czynników stosuje się badania z losowym przydziałem do próby (tzw. randomizowane badania z grupą kontrolną; randomized controlled trial – RCT). Oznacza to, że uczestnicy są losowo przydzielani do grupy, w której otrzymają wsparcie, lub do grupy kontrolnej. W ten sposób badacz nie wpływa na przydział osób do grupy, a pozostałe cechy osób badanych (np. ekstrawersja) powinny rozłożyć się między grupami w sposób losowy. Badania typu RCT są obecnie standardem określania efektywności zarówno leczenia farmakologicznego, jak i oddziaływań psychologicznych i pokrewnych.

Polska adaptacja programu PEERS

Od stycznia 2020 r. do lipca 2021 r. Stowarzyszenie Innowacji Społecznych „Mary i Max” prowadziło badania nad skutecznością polskiej wersji programu PEERS® dla nastolatków oraz PEERS® dla młodych dorosłych.

Badania objęły kulturowo adaptowane tłumaczenie materiałów do prowadzenia warsztatów, badania pilotażowe oraz właściwe badanie skuteczności warsztatów. To ostatnie było prowadzone w zgodzie z opisaną powyżej metodologią RCT. Wyniki potwierdziły skuteczność polskiej adaptacji programu PEERS® w zakresie podnoszenia umiejętności społecznych, wiedzy na ich temat, a także zwiększenia częstości spotkań towarzyskich u nastolatków i dorosłych ze spektrum autyzmu. Szczegółowe wyniki zostaną opublikowane w recenzowanych czasopismach naukowych.

Badania było realizowane w ramach projektu Adaptacja kulturowa i ocena skuteczności programu PEERS® w procesie tworzenia wystandaryzowanych i opartych na dowodach metod rehabilitacji społecznej nastolatków i dorosłych z zaburzeniami ze spektrum autyzmu współfinansowanego przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Kierownikiem badań był dr Mateusz Płatos, jedyny w Polsce certyfikowany trener warsztatów PEERS® dla nastolatków i dorosłych.

pfron_logo.jpg__300x158_q85_crop_subsampling-2_upscale.jpg

Program PEERS® dla nastolatków:

  1. Evidence-Based Social Skills Training for Adolescents with Autism Spectrum Disorders- The UCLA PEERS Program (Laugeson, et al., 2012)
  2. Parent-Assisted Social Skills Training to Improve Friendships in Teens with Autism Spectrum Disorders (Laugeson, et al., 2009)
  3. Long-Term Treatment Outcomes for Parent-Assisted Social Skills Training for Adolescents With Autism Spectrum Disorders- The UCLA PEERS Program (Mandelberg, et al., 2013)
  4. A Replication and Extension of the PEERS Intervention- Examining Effects on Social Skills and Social Anxiety in Adolescents with Autism Spectrum Disorders (Schohl, et al., 2013)
  5. Measuring the Plasticity of Social Approach- A Randomized Controlled Trial of the Effects of the PEERS Intervention on EEG Asymmetry in Adolescents with Autism Spectrum Disorders (Van Hecke, et al., 2013)
  6. Parent and Family Outcomes of PEERS- A Social Skills Intervention for Adolescents with Autism Spectrum Disorder (Karst, et al., 2014)
  7. Exploring the Effectiveness of a Peer-Mediated Model of the PEERS Curriculum: A Pilot Randomized Control Trial (Matthews, et. al., 2018)
  8. The Effects of a Modified PEERS Ciriculum on Accurate and Novel Responding of Children with Autism Spectrum Disorder (Radley, et. al., 2018)
  9. Changes in Depressive Symptoms Among Adolescents with ASD Completing the PEERS® Social Skills Intervention (Schiltz, et. al., 2018)
  10. A Pilot Study Examining the Effectiveness of the PEERS Program on Social Skills and Anxiety in Adolescents with Autism Spectrum Disorder (Hill, et al., 2017)
  11. Brief Report: Does Gender Matter in Intervention for ASD? Examining the Impact of the PEERS® Social Skills Intervention on Social Behavior Among Females with ASD (McVey, et al., 2017)
  12. Parents Perceive Improvements in Socio-emotional Functioning in Adolescents with ASD Following Social Skills Treatment (Lordo, et al., 2016)
  13. Brief Report: Assessment of Intervention Effects on In Vivo Peer Interactions in Adolescents with Autism Spectrum Disorder (ASD) (Dolan, et al., 2016)
  14. Examination of a Parent-Assisted, Friendship-Building Program for Adolescents With ADHD (Gardner, et al., 2015)
  15. Brief Report: Reductions in Parenting Stress in the Context of PEERS—A Social Skills Intervention for Adolescents with Autism Spectrum Disorder (Corona, et al., 2019)
  16. Multicentre, Randomised Waitlist Control Trial Investigating a Parent-Assisted Social Skills Group Programme for Adolescents with Brain Injuries: Protocol for the Friends Project (Gilmore, et al., 2019)
  17. The UCLA PEERS School-Based Program: Treatment Outcomes for Improving Social Functioning in Adolescents and Young Adults with Autism Spectrum Disorder and Those with Cognitive Deficits (Wyman, J. & Claro, A. J., 2019)
  18. Predicting treatment success in social skills training for adolescents with autism spectrum disorders- The UCLA Program for the Education and Enrichment of Relational Skills (Chang, et al., 2013)

Program PEERS® dla osób dorosłych:

  1. A Randomized Controlled Trial to Improve Social Skills in Young Adults with Autism Spectrum Disorder: The UCLA PEERS Program (Laugeson, et al., 2015)
  2. Social Skills Training for Young Adults with High-Functioning Autism Spectrum Disorders- A Randomized Controlled Pilot Study (Gantman, et al., 2012)
  3. A Replication and Extension of the PEERS® for Young Adults Social Skills Intervention: Examining Effects on Social Skills and Social Anxiety in Young Adults with Autism Spectrum Disorder (McVey, et al., 2016)

Adaptacje programu PEERS®:

  1. Examining the Treatment Efficacy of PEERS in Japan: Improving Social Skills Among Adolescents with Autism Spectrum Disorder (Yamada, et al., 2019)
  2. The Dutch Translation of the PEERS Training (Jagersma et al., 2018) 
  3. Learning How to Make Friends for Chinese Adolescents with Autism Spectrum Disorder: A Randomized Controlled Trial of the Hong Kong Chinese Version of the PEERS® Intervention (Kar-man Shum, et al., 2018)
  4. A Randomized Controlled Trial evaluating the Hebrew Adaptation of the PEERS® Intervention: Behavioral and Questionnaire-Based Outcomes (Rabin, et al., 2018)
  5. Examining the Efficacy of an Adapted Version of the UCLA PEERS® Program with Canadian Adolescents (Marchica & D'Amico, 2016)
  6. A Randomized Controlled Trial of the Korean Version of the PEERS Parent-Assisted Social Skills Training Program for Teens With ASD (Yoo, et al., 2014)

Przeglądy badań na temat treningów umiejętności społecznych:

  1. A Review of Social Skills Manuals for Adolescents with Autism Spectrum Disorder (Hall, et. al., 2018)
  2. The Cochrane Report: Social Skills Groups for People Aged 6 to 21 with Autism Spectrum Disorders (Reichow, 2012)
peers stopka 2.jpg

Stowarzyszenie Innowacji Społecznych "Mary i Max"

© 2019 Stowarzyszenie Innowacji Społecznych "Mary i Max"